Als christenen willen beoordelen of een bepaalde praktijk, overtuiging of gewoonte verantwoord is, is het belangrijk om eerst een onderscheid te maken tussen bijbels, extra-bijbels en anti-bijbels.

1. Bijbels

Iets is bijbels wanneer het rechtstreeks in de Bijbel wordt geleerd, voorgeschreven of duidelijk uit Bijbelse principes kan worden afgeleid.

Dat kan op verschillende manieren. Sommige dingen worden heel expliciet opgedragen:

• bid;
• heb God lief;
• heb je naaste lief;
• verkondig het evangelie;
• vergeef elkaar;
• kom als gemeente samen.

Andere zaken worden niet met één letterlijk voorschrift geregeld, maar volgen duidelijk uit wat de Bijbel leert.

Bijbels betekent daarom niet noodzakelijk: “Ik kan precies één Bijbelvers aanwijzen waarin dit letterlijk staat.”

Het gaat erom dat een overtuiging of praktijk inhoudelijk gedragen wordt door de Bijbel.

2. Extra-bijbels

Extra-bijbels betekent letterlijk: buiten de Bijbel.

Daarmee bedoelen we zaken die niet expliciet in de Bijbel worden beschreven of voorgeschreven, maar die op zichzelf ook niet in strijd hoeven te zijn met wat de Bijbel leert. Dat is belangrijk, want de Bijbel geeft ons geen compleet draaiboek voor iedere praktische beslissing in het christelijke leven.

Denk bijvoorbeeld aan:

• kerkgebouwen;
• geluidsinstallaties;
• beamers en livestreams;
• liedbundels;
• Bijbelapps;
• zondagsschool als specifieke onderwijsvorm;
• een Alpha-cursus;
• een bepaalde indeling van een kerkdienst;
• een website als bijbel101.nl.

Je zult deze zaken niet als zodanig in het Nieuwe Testament vinden. Toch betekent dat niet automatisch dat ze onbijbels zijn.

Een kerkgebouw is bijvoorbeeld niet hetzelfde als een Bijbelse opdracht om kerkgebouwen te bouwen. Het is een praktische manier om iets te organiseren wat wél Bijbels is: samenkomen als gemeente.

Daarom is de redenering: “Het staat niet in de Bijbel, dus het is onbijbels.”

te kort door de bocht.

De betere vraag is: “Is dit in strijd met wat de Bijbel leert, of is het een menselijke/praktische invulling van iets wat de Bijbel wél leert?”

3. Anti-bijbels

Anti-bijbels gaat een stap verder.

Daarmee bedoelen we een overtuiging, praktijk of leer die in strijd komt met duidelijke Bijbelse onderwijzing. Het gaat dan niet simpelweg om iets wat we niet in de Bijbel kunnen vinden. Het gaat om iets waarvoor de Bijbel redenen geeft om het af te wijzen.

Bijvoorbeeld wanneer een praktijk:

• rechtstreeks een Bijbels gebod tegenspreekt;
• iets leert wat de Bijbel expliciet ontkent;
• gedrag stimuleert dat de Bijbel duidelijk afwijst;
• de betekenis van het evangelie aantast;
• of een menselijke overtuiging boven het gezag van Gods Woord plaatst.

Hier is dus een belangrijk verschil:

Extra-bijbels: de Bijbel zegt er niet rechtstreeks iets over.
Anti-bijbels: de Bijbel zegt wél iets waardoor de praktijk of overtuiging problematisch of onverenigbaar wordt.

4. On-Bijbels

Dat klinkt misschien hetzelfde als anti-bijbels, maar het verschil kan nuttig zijn.

On-bijbels kan betekenen dat iets onvoldoende Bijbelse grond heeft, terwijl anti-bijbels betekent dat het daadwerkelijk tegen de Bijbel ingaat.

Bijvoorbeeld: “De Bijbel leert nergens dat iedere christen op een bepaalde manier moet bidden.”

Dat maakt een bepaalde manier van bidden nog niet automatisch anti-bijbels.

Maar als iemand zegt: “Deze manier van bidden is de enige manier waarop je werkelijk tot God kunt komen, en de Bijbel leert dat nergens,”

dan wordt het een ander verhaal. Je kunt dus onderscheid maken tussen:

Niet Bijbels onderbouwd → onvoldoende grond
Extra-bijbels → niet in de Bijbel beschreven, maar mogelijk legitiem
Anti-bijbels → strijdig met Bijbelse waarheid

Dat voorkomt dat we ieder gat in de Bijbeltekst meteen tot een verbod verklaren.

De beslisroute

Voor Bijbel101 zou ik dit uiteindelijk als een soort eenvoudige toets presenteren:

Stap 1 — Staat het in de Bijbel?
→ Ja: Bijbels

Stap 2 — Staat het niet letterlijk in de Bijbel?
→ Dan is de vraag nog niet beantwoord.

Stap 3 — Is het in overeenstemming met Bijbelse principes?
→ Ja: mogelijk extra-bijbels

Stap 4 — Is het in strijd met duidelijke Bijbelse leer?
→ Dan is het anti-bijbels

Stap 5 — Is de Bijbel er onvoldoende duidelijk over?
→ Wees voorzichtig met stellige conclusies en onderscheid Bijbelse waarheid van menselijke voorkeur of traditie.

De belangrijkste gedachte

Niet alles wat Bijbels is, staat letterlijk in de Bijbel.
Niet alles wat niet in de Bijbel staat, is daarom onbijbels.
En niet alles wat mensen “christelijk” noemen, is daarom Bijbels verantwoord.

Dat is volgens mij de kern die je uit dit hoofdstuk kunt halen. Het helpt bovendien om twee tegenovergestelde fouten te vermijden:

“Het staat niet in de Bijbel, dus het mag niet.”

maar ook:

“De Bijbel verbiedt het niet letterlijk, dus het mag.”

Beide redeneringen zijn te simpel. De vraag is uiteindelijk: wat zegt de Schrift, welke principes geeft zij, en is onze praktijk daarmee in overeenstemming?